EuroVelo 5 Luxemburg: via het ‘Wilde Westen’ naar Schengen

Tekst: Stefan Maas Beeld Stefan Maas/Bert Sitters
Augustus 2026

De EuroVelo 5 heeft amper 107 kilometer nodig om Luxemburg van noord naar zuid te doorkruisen, maar de route is een weekend fietsen zeker meer dan waard. “Fietsen is hier geen hard labeur, maar een feest.”

Het is druk op de Route d’Arlon in Martelange, pal op de grens tussen België en het Groothertogdom Luxemburg. Vanuit bakkerij Stouvenaker zien we een stroom auto’s met Belgische nummerplaten voorbijrazen. Even verderop verdwijnen ze bij de supermarkten en tankstations aan de Luxemburgse kant van het dorp. Grensoverschrijdend shoppen is hier al decennialang een populaire bezigheid: sommige dagelijkse boodschappen zijn in Luxemburg goedkoper, maar de echte trekpleister zijn de tankstations. Dankzij de relatief lage brandstofaccijnzen van het Groothertogdom is tanken hier voor veel Belgen een grensoversteek waard.

Even later fietsen we zelf de onzichtbare grens over, die in het Schengentijdperk flink aan betekenis heeft verloren. ‘London, 650 km’ en ‘Rome, 1.650 km’ lezen we op een richtingaanwijzer voor fietsers. We blijken ergens halverwege de EuroVelo 5 te zitten, de langeafstandsfietsroute die van Canterbury in Engeland helemaal naar Brindisi in Zuid-Italië loopt. Rome ligt daarbij natuurlijk niet toevallig op de route: de EuroVelo 5 volgt grotendeels de eeuwenoude Via Francigena, de pelgrimsroute die vanuit Canterbury naar Rome voert.

Rome of Brindisi? Zo ver reiken onze ambities dit keer niet. De paus zullen we niet ontmoeten en het Vaticaan laten we links liggen, maar Luxemburg-Stad en Remich staan wel op ons programma. We blijven op Luxemburgs grondgebied, het land van lieflijke dorpjes, slingerende wegen, een veelheid aan talen én verrassend veel mooie fietsroutes. Al snel laten we de supermarkten en tankstations van Martelange achter ons en maakt de drukte plaats voor de rust van het Luxemburgse platteland.

Musée de l’Ardoise

En passant stuiten we meteen op een eerste Luxemburgse EuroVelo 5-highlight: het Musée de l’Ardoise in Haut-Martelange. Van de 18e eeuw tot 1986 – eigenlijk nog vrij recent – werd hier leisteen gewonnen. Daarna kregen de mijn en de werkplaatsen een tweede leven als museum. Op het voormalige industrieterrein staan nog oude mijnkarretjes op hun spoor, terwijl verlaten loodsen herinneren aan het industriële verleden. Daal je af in de geheimzinnige, halfduistere mijn, dan brengen projecties het harde leven van de leisteenarbeiders weer tot leven.

We peddelen verder, de natuur in. De EuroVelo 5 volgt hier een voormalige spoorlijn en slingert ontspannen over de heuvels. We duiken bossen in, komen weer tevoorschijn tussen groene weilanden en genieten van de rust. En voor wie opziet tegen de steile hellingen van Luxemburg is er goed nieuws: de stijgingspercentages blijven hier bescheiden. Treinen kunnen immers ook niet goed klimmen. Fietsen op de EuroVelo 5 is hier dan ook geen hard labeur, maar een feest! Onderweg komen we nauwelijks iemand tegen. Het autoverkeer raast over de doorgaande wegen; wij hebben het fietspad vrijwel voor onszelf.

Wëlle Westen

Zeker in het eerste deel van de EuroVelo 5 duiken regelmatig informatieborden op die vertellen over de geschiedenis van de streek, vaak onder de noemer ‘Wëlle Westen’, oftewel Wilde Westen. Billy the Kid en Buffalo Bill zullen hier desondanks nooit hebben rondgereden; van een Amerikaanse prairie of halfwoestijn is evenmin sprake. Maar hoezo dan toch dat Wilde Westen? Die vraag leg ik voor aan iemand in de kantine van camping Héiltzerstee in Holtz, die toevallig ook échevin (schepen/wethouder) van de gemeente Rambrouch is. Hij haalt zijn schouders op. “We zijn hier beschaafd hoor, niet wild”, zegt hij met een glimlach. “Het is vooral een toeristische merknaam waarmee we het ongerepte en landelijke karakter van deze streek benadrukken.”

Zo wild als het Amerikaanse Wilde Westen mag het Wëlle Westen dan niet zijn, een spoortunnel die zo uit een westernfilm lijkt te komen, hebben ze hier wel. De 700 meter lange Boscheidtunnel maakte ooit deel uit van de Attertspoorlijn. Gelukkig is de tunnel verlicht, al zien we in de verte al het licht aan de andere kant. Tunnels kunnen een nachtmerrie zijn voor fietsers – zeker wanneer ze onverlicht zijn en het verkeer er met oorverdovend geraas doorheen dendert. De Boscheidtunnel is eerder een prettige droom. We roepen een simpel ‘Olá!’ de duisternis in. Even later antwoordt de tunnel in drievoud, een triple echo.

Toeren door Luxemburg-Stad

Luxemburg-Stad komt steeds dichterbij, de plek waar veel EuroVelo 5-fietsers waarschijnlijk een nacht zullen doorbrengen. Ook wij strijken neer in een hotel in hartje centrum en gaan onder begeleiding van Gust Muller van non-profitorganisatie ProVelo.lu op ontdekkingstocht door de stad. Luxemburg-Stad is misschien geen echte fietsstad met een legioen van tienduizenden fietsers per dag, maar de fietsinfrastructuur is er volop in ontwikkeling. Een fraai staaltje daarvan is de fiets- en voetgangersbrug die onder de Pont Adolphe aan kabels hangt. De monumentale stenen brug verbindt het centrum met de wijk Gare. Tijdens een renovatie werd onder het bestaande bouwwerk een elegante extra verbinding voor fietsers en voetgangers aangebracht. Zo krijgt een oude brug een verrassend modern jasje.

Een ander staaltje van slimme infrastructuur is de Pfaffenthal-Kirchberg Funicular. Vanaf Kirchberg zoeven we in slechts 63 seconden, met fietsen en al, 40 meter omlaag naar het lager gelegen Pfaffenthal. Daar stappen we over op de panoramische lift, die ons 71 meter omhoog brengt naar de oude Bovenstad. Terwijl de lift stijgt, ontvouwt zich het uitzicht over de Alzettevallei, de vestingmuren en de iconische Rode Brug. Luxemburg-Stad blijkt een verrassend fietsvriendelijke bestemming – en zeker een extra dagje toeren waard!

Naar Remich aan de Moezel

De vogels fluiten ons toe als we de volgende ochtend de stad verlaten via het fietspad langs de Alzette, een riviertje dat zich door een smal dal slingert. Hoog boven ons, verscholen achter bomen en steile hellingen, liggen de huizen van Hamm. Even later belanden we in het bekende zondagochtendritueel: trimmers, skaters en fietsers komen ons tegemoet terwijl we verder naar het zuiden fietsen. Luxemburg is niet groot; alles ligt hier op een zakdoek en het eindpunt van de Luxemburgse EuroVelo 5-route komt snel dichterbij.

Maar eerst wacht ons nog een heerlijke afdaling door het bos, richting het dal van de Moezel. Ook hier volgt de route het tracé van een voormalige spoorlijn. Wanneer de bomen wijken, ontvouwt zich een panoramisch uitzicht over zonovergoten wijngaarden. Riesling, pinot gris, auxerrois, rivaner en elbling leveren hier frisse witte wijnen, terwijl de Luxemburgse crémant voor de bubbels zorgt. De afdaling eindigt in Remich, de ‘Parel van de Moezel’. Op deze zonnige zondag bruist het langs de rivier: volle terrassen, barbecueënde gezinnen in het gras en stellen die op de klanken van Duitse schlagers een dansje wagen.

De Caves Saint Martin, specialist in Crémant de Luxembourg, zijn bijna een verplichte stop voor wie in Remich belandt. In een kalksteenrots is bijna een kilometer aan galerijen en gangen uitgehakt, waar wijn in duizenden flessen en honderden grote vaten ligt te rijpen. Op deze warme zomerdag is het er heerlijk koel. De temperatuur in de vochtige kelders blijft het hele jaar rond de 12 graden – ideale omstandigheden voor het rijpen van wijn.

Eindpunt Schengen

Het eindpunt van de EuroVelo 5 in Luxemburg, Schengen, ligt op amper tien kilometer van Remich. Hier komen Luxemburg, Duitsland en Frankrijk samen, op een drielandenpunt midden in de Moezel. Maar Schengen is natuurlijk vooral wereldberoemd vanwege het Schengenakkoord, dat hier op 14 juni 1985 aan boord van de Princesse Marie-Astrid werd ondertekend. Het was de eerste stap op weg naar een Europa zonder binnengrenzen.

Voor fietsers is die open grens een zegen. Zonder grenscontroles, douaniers of slagbomen steken we de Moezel over en even later rijden we eerst Duitsland en vervolgens Frankrijk binnen. Drie landen in één fietstocht, zonder ook maar één keer onze remmen aan te raken. Hoewel het Schengenstelsel de laatste jaren regelmatig onderwerp is van politiek debat, voelt het vrije verkeer voor ons hier vooral als iets vanzelfsprekends. Een Europa met ‘harde’ grenzen kunnen we ons nauwelijks nog voorstellen.

Info EuroVelo 5 Luxemburg

Website:
Kijk voor meer informatie over de route op:
VisitLuxembourg.com

Gps-track
Het is raadzaam om de route ook via een gps-track te volgen, want de EuroVelo 5 staat niet overal goed aangegeven. Het symbool van de EuroVelo 5-route, een blauw bordje met een 5 erop, omringd door Europese sterren, hangt vaak onder een bestand aanwijsbord voor fietsers.

Moeilijkheidsgraad
De site VisitLuxemburg.com omschrijft de route als ‘moeilijk’. Daar ben ik het niet mee eens; je kunt over de meeste trajecten ontspannen doorfietsen.

Vervoer
Binnen Luxemburg kun je – wat een weelde – gebruikmaken van gratis openbaar vervoer. De fiets kun je in bus en trein meenemen, mits daar ruimte voor is.

Highlights
De volgende highlights zijn zeker een bezoekje waard:
Musée de l’Ardoise
Luxemburg-Stad
Remich
Caves Saint Martin

En verder…:
Je kunt natuurlijk verder fietsen over de EuroVelo 5, maar ook na het passeren van Schengen overstappen naar La Voie Bleue, een route van 700 km langs het water naar Lyon. La Voie Bleue is de Fietsroute van het Jaar 2026.

Zie ook de Hicle-blog over de ontwikkeling van het fietstoerisme in Luxemburg.